Modül 1: Excel'e Hazırlık (Temeller)
Konu 1: Doğru Veri Yapısı ve Global Standartlar
Excel Analizinin Temeli: Sağlam Bir Başlangıç
Excel, ilk sürümünün 1985 yılında çıkmasından bu yana veri analizinde önemli bir yer edinmiştir. Günümüzde Tableau, Power BI gibi daha gelişmiş araçlar olsa da Excel’in yaygınlığı ve esnekliği onu hâlâ vazgeçilmez kılıyor. Bu modülde, profesyonel bir analizin "sıfırıncı adımı" olan veri hazırlama prensiplerini öğreneceksiniz.
Bu Konuda Ne Öğreneceksiniz?
- Doğru Veri Yapısı: Analize uygun, "temiz" bir Excel tablosu nasıl olmalıdır? Sık yapılan hatalar nelerdir?
- Dil Ayarları ve Global Standartlar: Bir veri analisti olarak neden formülleri İngilizce kullanmanız gerektiğini ve bunun kariyerinize etkilerini.
- Büyük Veri Limitleri: Excel'in nerede yetersiz kalabileceğini ve ne zaman daha güçlü araçlara yönelmeniz gerektiğini.
Veri Yapısı: Analizin Omurgası
Excel'de verimli analiz yapmanın ilk ve en önemli kuralı, ham verinizi doğru yapılandırmaktır. Veri setleri genellikle **tabular (tablo)** biçimde, her sütunda tek bir alan (örneğin Tarih, Ürün, Bölge, Satış Tutarı gibi) ve her satırda tek bir kayıt olacak şekilde düzenlenmelidir. Başlık satırı mutlaka olmalı, her sütun için tek ve anlaşılır bir başlık kullanılmalıdır. Birleştirilmiş hücrelerden ve gereksiz boş satırlardan kaçınılmalıdır.
Analist İpucusu: Mutlaka 'Tablo Olarak Biçimlendir' Kullanın!
Verinizi seçip Excel'in 'Tablo Olarak Biçimlendir' (Format as Table) özelliğini kullanmak, analiz hayatınızı kurtarır. Neden mi?
- Dinamik Aralıklar: Tabloya yeni satır eklediğinizde formülleriniz ve Pivot'larınız otomatik olarak güncellenir. Aralıkları elle düzeltme derdi biter.
- Okunabilirlik: Formüller
A2:C100gibi karmaşık referanslar yerineSatışTablosu[Tutar]gibi anlaşılır, yapılandırılmış referanslar kullanır. - Kolay Stil ve Yönetim: Filtreleme, sıralama ve stil seçenekleri otomatik olarak gelir ve çok daha kullanışlıdır.
Görsel Karşılaştırma: Kötü Veri vs. İyi Veri
Sık yapılan hatalardan biri, veriyi analiz için değil, rapor gibi sunum için düzenlemektir. İki görünüm arasındaki farkı görmek için sekmelere tıklayın.
Hata: Birleştirilmiş hücreler, alt başlık olarak kullanılan veriler (Ege, Marmara) ve boş satırlar. Bu yapı filtrelenemez, sıralanamaz ve Pivot'a alınamaz.
| 2024 Yılı Satış Raporu | ||
|---|---|---|
| Ege Bölgesi | ||
| Mobilya | 8000 | 15.01.2024 |
| Elektronik | 18000 | 22.01.2024 |
| Marmara Bölgesi | ||
| Elektronik | 15000 | 10.02.2024 |
| Gıda | 12000 | 12.02.2024 |
Doğru: Her sütun bir başlığa, her satır tek bir kayda sahip. 'Bölge' bilgisi artık kendi sütununda ve her satırda tekrarlanıyor. Bu yapı analize hazırdır.
| Bölge | Ürün | Satış Tutarı | Tarih |
|---|---|---|---|
| Ege | Mobilya | 8000 | 15.01.2024 |
| Ege | Elektronik | 18000 | 22.01.2024 |
| Marmara | Elektronik | 15000 | 10.02.2024 |
| Marmara | Gıda | 12000 | 12.02.2024 |
Profesyonel İpucu: Büyük Veri Setleri ve Performans
Unutmayın, Excel'in satır sınırı yaklaşık 1 milyon satırdır. Eğer analiz edilecek veri bu sınıra yaklaşıyor veya aşıyorsa, performans sorunları yaşamamak için ham veriyi özetleyerek almak veya Power Pivot, Power Query gibi daha güçlü Excel eklentilerine yönelmek gerekebilir. Bu rehberde, Excel’in temel özellikleriyle rahatça işlenebilecek orta ölçekli veri setleri üzerinde duracağız.
Dil Ayarları ve Global Standartlar: Neden İngilizce?
Bu rehberde tüm formülleri İngilizce (IF, VLOOKUP, SUMPRODUCT) olarak göreceksiniz. Bunun temel sebebi, bir veri analisti için uluslararası standartlara uyum sağlamaktır. Farklı dil ayarları formül isimlerini değiştirir. Örneğin, sizin Türkçe Excel'de EĞER ile yazdığınız bir formül, İngilizce Excel kullanan birine gittiğinde çalışmayabilir. Daha da kötüsü, İngilizce oluşturulmuş formüller Almanca Excel’de tanınmaz. Bu durum, dosyaların uluslararası ekiplerde paylaşılmasını veya global kaynaklardan (bloglar, forumlar) öğrenmeyi zorlaştırabilir. Size tavsiyemiz, imkanınız varsa Excel’i İngilizce arayüzle kullanmanızdır.
Anlık Formül Çevirici
Aklınızdaki Türkçe formülün uluslararası karşılığını anında bulun! Gerekirse Microsoft’un sağladığı Functions Translator eklentisiyle de Excel içinde çeviri yapabilirsiniz.